Hoạt động đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng đang từng bước được quản lý theo hướng minh bạch, an toàn và chuyên nghiệp hơn. Bên cạnh việc mở rộng các thị trường tiếp nhận, cơ quan quản lý đang tập trung tháo gỡ những rào cản về thông tin, chi phí, ngoại ngữ và quy trình tuyển chọn.

Đây là những yếu tố có ý nghĩa quan trọng đối với người lao động ở khu vực nông thôn, người có hoàn cảnh khó khăn và những địa phương chưa có nhiều điều kiện tiếp cận các chương trình việc làm ngoài nước.

Nhu cầu việc làm lớn nhưng cơ hội đi nước ngoài chưa được khai thác hiệu quả

Theo Báo cáo “Ở lại hay di cư” của Ngân hàng Thế giới được Báo Nhân Dân dẫn lại, trong khoảng 10 năm đã có gần 1,7 triệu người rời Đồng bằng sông Cửu Long để tìm kiếm việc làm và sinh kế. Khoảng 14% số hộ gia đình trong khu vực có ít nhất một thành viên di cư.

Tuy nhiên, số người lựa chọn hình thức đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng vẫn còn hạn chế. Các chương trình như thực tập kỹ thuật tại Nhật Bản theo IM Japan hoặc cấp phép việc làm cho lao động nước ngoài tại Hàn Quốc theo EPS chưa thu hút được nhiều lao động từ khu vực này.

Một trong những nguyên nhân chính là người lao động chưa được tiếp cận đầy đủ thông tin về điều kiện tham gia, quyền lợi, nghĩa vụ và lộ trình thực hiện chương trình.

Ngoại ngữ cũng là một rào cản đáng kể. Nhiều chương trình yêu cầu người lao động phải học tiếng, tham gia kỳ thi tuyển và hoàn thành các khóa đào tạo trước khi được doanh nghiệp nước ngoài tiếp nhận.

Bên cạnh đó, chi phí đi lại, ăn ở và học tập tại các thành phố lớn cũng khiến không ít người lao động, đặc biệt là người thuộc hộ nghèo hoặc cận nghèo, ngần ngại đăng ký.

Đưa hoạt động tuyển chọn và đào tạo đến gần người lao động

Để giải quyết những khó khăn trên, Bộ Nội vụ và chính quyền thành phố Cần Thơ đã phối hợp triển khai cơ sở đào tạo các chương trình phi lợi nhuận dành cho người lao động có nhu cầu đi làm việc ở nước ngoài.

Cơ sở tại Cần Thơ được định hướng trở thành trung tâm đào tạo vùng, phục vụ người lao động tại Đồng bằng sông Cửu Long và các tỉnh phía nam.

Ngày 30/3/2026, Trung tâm Lao động ngoài nước phối hợp với Sở Nội vụ thành phố Cần Thơ khai trương cơ sở đào tạo và tổ chức khóa đầu tiên cho 186 người lao động tham gia Chương trình IM Japan và Chương trình EPS.

Việc tổ chức tuyển chọn và đào tạo ngay tại khu vực giúp người lao động giảm thời gian đi lại, hạn chế chi phí ăn ở và thuận lợi hơn trong quá trình chuẩn bị hồ sơ.

Mô hình này không chỉ hướng đến việc đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài mà còn xây dựng một chu trình hỗ trợ tương đối hoàn chỉnh, bao gồm:

• Tuyên truyền và tư vấn tại địa phương;

• Tuyển chọn người lao động công khai;

• Đào tạo ngoại ngữ, kỹ năng và tác phong;

• Hỗ trợ trong thời gian làm việc ở nước ngoài;

• Kết nối việc làm sau khi người lao động hoàn thành hợp đồng trở về.

Qua đó, hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài không chỉ giải quyết nhu cầu việc làm trước mắt mà còn góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại địa phương.

Các chương trình phi lợi nhuận giúp giảm gánh nặng tài chính

Một điểm đáng chú ý là các chương trình phi lợi nhuận do Trung tâm Lao động ngoài nước thực hiện có nhiều chính sách hỗ trợ dành cho người tham gia.

Theo thông tin của Bộ Nội vụ, Chương trình IM Japan không thu phí dịch vụ. Người lao động còn được hỗ trợ phần lớn chi phí đào tạo, vé máy bay đi và về, đồng thời có khoản hỗ trợ phát triển sự nghiệp sau khi hoàn thành chương trình và trở về Việt Nam.

Việc công khai rõ các khoản được hỗ trợ và nghĩa vụ tài chính của người lao động giúp phân biệt chương trình chính thống với những lời quảng cáo không rõ nguồn gốc trên mạng xã hội.

Đây cũng là cơ sở để người lao động chủ động so sánh, lựa chọn chương trình phù hợp với khả năng tài chính, trình độ và kế hoạch nghề nghiệp của mình.

Tuy nhiên, mỗi chương trình có thể có điều kiện, quy trình tuyển chọn và các khoản người lao động phải tự chi trả khác nhau. Người đăng ký cần đọc kỹ thông báo chính thức, không nên hiểu rằng mọi chương trình đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài đều hoàn toàn miễn phí.

Ứng dụng công nghệ để minh bạch thông tin tuyển dụng

Một trong những giải pháp quan trọng nhằm hạn chế môi giới trái phép là tăng cường ứng dụng công nghệ trong việc công khai và kết nối thông tin tuyển dụng.

Ứng dụng DOLAB-JICA được phát triển bởi Cục Quản lý lao động ngoài nước và Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản nhằm hỗ trợ cung cấp thông tin việc làm cho người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Trên hệ thống, người lao động có thể tìm kiếm cơ hội việc làm theo các tiêu chí như:

• Ngành nghề tuyển dụng;

• Địa điểm làm việc;

• Mức lương cơ bản;

• Chi phí tham gia;

• Điều kiện và yêu cầu của đơn hàng.

Sau khi tìm được công việc phù hợp, người lao động có thể đồng ý chia sẻ thông tin để kết nối với doanh nghiệp dịch vụ. Việc này giúp tăng khả năng tiếp cận thông tin chính thống và hạn chế tình trạng thông tin tuyển dụng chỉ nằm trong tay các cá nhân trung gian.

Công khai thông tin trên nền tảng chính thức cũng giúp cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người lao động cùng theo dõi quá trình tuyển dụng, từ đó giảm nguy cơ phát sinh các khoản thu không rõ ràng.

Từng bước xử lý tình trạng môi giới bất hợp pháp

Môi giới trái phép vẫn là một trong những rủi ro lớn của thị trường lao động ngoài nước.

Một số cá nhân hoặc tổ chức không có chức năng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài nhưng vẫn đăng tin tuyển dụng, nhận hồ sơ hoặc thu tiền đặt cọc. Trong nhiều trường hợp, người lao động chỉ được cung cấp thông tin chung chung, không biết rõ doanh nghiệp tiếp nhận, địa điểm làm việc hoặc tổng chi phí phải nộp.

Theo lãnh đạo Cục Quản lý lao động ngoài nước được Báo Nhân Dân dẫn lời, hiện tượng môi giới bất hợp pháp đã được các cơ quan chức năng nhận diện và xử lý trong nhiều năm qua. Việc hoàn thiện chính sách, công khai hợp đồng và phát triển các nền tảng kết nối chính thống là những giải pháp nhằm từng bước lành mạnh hóa thị trường.

Tuy nhiên, bên cạnh hoạt động quản lý của cơ quan nhà nước, người lao động cũng cần chủ động bảo vệ mình trước những lời mời chào không rõ nguồn gốc.

Người lao động cần lưu ý gì trước khi đăng ký?

Trước khi tham gia một chương trình đi làm việc ở nước ngoài, người lao động nên kiểm tra đầy đủ các thông tin sau:

Thứ nhất, tư cách pháp lý của đơn vị tuyển dụng. Người lao động cần xác định doanh nghiệp có giấy phép hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài hay không.

Thứ hai, nội dung công việc. Thông tin tuyển dụng cần thể hiện rõ ngành nghề, doanh nghiệp tiếp nhận, địa điểm làm việc, thời hạn hợp đồng và thời gian dự kiến xuất cảnh.

Thứ ba, thu nhập và các khoản khấu trừ. Không nên chỉ căn cứ vào mức lương quảng cáo mà cần tìm hiểu lương cơ bản, tiền làm thêm giờ, thuế, bảo hiểm, tiền nhà ở, chi phí ăn uống và thu nhập thực nhận dự kiến.

Thứ tư, tổng chi phí tham gia. Các khoản phí phải được thông báo rõ ràng và có chứng từ hợp lệ. Người lao động không nên chuyển tiền vào tài khoản cá nhân hoặc giao tiền mặt cho người không có thẩm quyền.

Thứ năm, yêu cầu về ngoại ngữ và tay nghề. Việc chuẩn bị ngoại ngữ, kỹ năng nghề và tác phong làm việc sẽ giúp người lao động tăng khả năng trúng tuyển, thích nghi tốt hơn và giảm rủi ro trong quá trình làm việc ở nước ngoài.

Hướng tới thị trường lao động ngoài nước an toàn và bền vững

Lành mạnh hóa thị trường không chỉ là xử lý các hành vi môi giới trái phép. Quá trình này còn đòi hỏi phải công khai thông tin, kiểm soát chi phí, nâng cao chất lượng đào tạo và xây dựng cơ chế hỗ trợ người lao động từ khi đăng ký đến khi hoàn thành hợp đồng.

Việc đưa cơ sở đào tạo về gần người lao động, phát triển chương trình phi lợi nhuận và ứng dụng nền tảng số là những bước đi tích cực giúp người dân tiếp cận các cơ hội việc làm ngoài nước thuận lợi hơn.

Trong thời gian tới, cùng với việc mở rộng hợp tác với các quốc gia và vùng lãnh thổ, chất lượng tuyển chọn, đào tạo và bảo vệ người lao động sẽ tiếp tục là những yếu tố quyết định sự phát triển bền vững của thị trường lao động ngoài nước.

Quinn sẽ thường xuyên cập nhật các thông tin về thị trường, chính sách, ngành nghề tuyển dụng và những lưu ý cần thiết để người lao động có thể đưa ra lựa chọn phù hợp, an toàn và đúng quy định.